Xôi vò – một món ngon đỉnh cao của ẩm thực Hà Nội cho ngày rằm thanh tịnh

Hà Nội có nhiều món ăn, nhưng để nhớ về một thức quà bình dị, thấy quý hóa mỗi khi bắt gặp giữa bộn bề quán xá hiện đại, người ta sẽ nhớ ngay đến xôi vò.

Xôi vò xưa thường chỉ có mỗi dịp Tết, giỗ chạp hay hiện diện trong tráp lễ thách cưới. Vừa là món ngon dâng cúng, hay như các cụ thì những ngày đầu hạ oi nóng còn có thể thưởng thức xôi vò ăn chơi cùng một bát chè hoa cau thanh mát.

1. Giới thiệu

Xôi vò – món ngon gắn liền với ký ức về những ngày đầu hạ.
Nghe tên thì… “đau” thế thôi, nhưng để đồ được một chõ xôi vò ngon kiểu người Hà Nội, thì mọi công đoạn đều phải nhẹ tay, tỉ mẩn tới từng chi tiết.

Xôi vò xưa chỉ có ngày Tết mới có, hoặc trên các mâm cúng rằm – mồng 1, tráp lễ cưới hỏi. Dần dà trở nên quen thuộc, phổ biến hơn khi được thưởng thức như món quà chiều nhẹ bụng những ngày đầu hạ oi nóng.

Đã là xôi thì phải nấu từ gạo nếp, phải dẻo dính. Nhưng khác hoàn toàn với những xôi đỗ, xôi lạc, xôi vò đặc biệt ở chỗ, từng hạt xôi rời mọng tơi ráo, “áo” bên ngoài một màu vàng nhẹ hút mắt, cùng hương vị thơm bùi, dẻo mềm gói trọn tinh túy đất trời.

Người Hà Nội cầu kỳ, tỉ mẩn ở chỗ, mỗi món ngon đều có một bí quyết riêng. Đĩa xôi đơn sơ không phô trương, nhưng lại ẩn giấu sự khéo léo cầu kì “cao thủ” bí kíp. Đó là kĩ thuật “2 LỬA – 3 VÒ” giúp xôi đạt đến mức độ “kim bao ngân” – nghĩa là lấy vàng bọc bạc. Để có thể nhuần nhuyễn kĩ thuật này, thường phải là các cụ cao niên, hay các bà – mẹ dày dặn kinh nghiệm nấu cỗ mới được đảm đương trọng trách đồ xôi – nấu chè.

Ngày nay, nhịp sống hiện đại nhưng những món ngon cổ truyền như xôi vò hay chè hoa cau, chè bà cốt vẫn luôn giữ một chỗ đứng quan trọng trong lòng những người yêu ẩm thực, đặc biệt là ẩm thực Hà Thành.

2. Cách làm xôi vò

Nguyên liệu:

500g gạo nếp cái hoa vàng
– 250g đỗ xanh (đỗ đã xát vỏ, loại hạt nhỏ)
– 2 Tbsp đường
– 3-4 thìa mỡ gà

Chuẩn bị:
– 800ml nước + 1/2 Tbsp muối (ngâm đỗ)
– 1 lít nước + 1 Tbsp muối (ngâm gạo)

Dụng cụ:
– Xửng hấp 2 tầng hoặc chõ đồ xôi
– Cối chày giã đỗ
– 2 khăn xô to sạch

Để có một đĩa xôi vò vàng nhẹ đẹp mắt, các bà các mẹ Hà Nội xưa thường chọn đỗ gạo rất kĩ. Đỗ xanh phải lấy loại đỗ hạt tiêu, hạt nhỏ thôi nhưng lòng vàng ươm thì mới ngon, mới bở.

Gạo cũng phải là nếp cái hoa vàng, hạt nào hạt nấy căng tròn, trắng mẩy thì xôi sẽ ráo hạt, dẻo thơm

Các bước thực hiện

Để hạt xôi mọng, nở căng, thường sẽ phải ngâm gạo trước 3-4 tiếng với nước muối nhạt cho xôi thêm đậm đà.

Bạn đã nghe đến bí thuật “2 lửa 3 vò” hay xôi đẹp như “kim bao ngân” chưa? Đây chính là bí quyết nằm lòng truyền bao đời nay của các bà các mẹ, những “đôi tay vàng” trong làng xôi vò đấy!

Đầu tiên là ngâm đỗ xanh với nước muối từ 2-3 tiếng cho đỗ mềm.
Sau đấy xóc ráo, tẽ ra rá cho đỗ khô se mặt.

Xôi vò - một món ngon đỉnh cao của ẩm thực Hà Nội cho ngày rằm thanh tịnh - Món ngon Miền Bắc Món ngon Hà Nội Món ngon 3 Miền

Cho đỗ vào xửng, dùng đầu đũa hoặc ngón tay tạo thành các lỗ thoát hơi, đồ đỗ sẽ bở đều không bị nát các lớp hạt đỗ phía dưới. Đồ đỗ trong 10-15 phút đảm bảo mềm thơm luôn!

Xôi vò - một món ngon đỉnh cao của ẩm thực Hà Nội cho ngày rằm thanh tịnh - Món ngon Miền Bắc Món ngon Hà Nội Món ngon 3 Miền

Trong lúc đồ đỗ thì xóc gạo cho ráo nước.

Rồi dàn ra nia tre hong cho nhanh khô nhé! Nếu không muốn hong lâu thì lót khăn xuống nia rồi rải gạo lên tãi đều sẽ nhanh khô lun!!
Bước này sẽ giúp mặt gạo không bị đọng nước, lát đồ xôi dẻo tơi mà không sợ bết.

Xôi vò - một món ngon đỉnh cao của ẩm thực Hà Nội cho ngày rằm thanh tịnh - Món ngon Miền Bắc Món ngon Hà Nội Món ngon 3 Miền

Đỗ chín là khi miết nhẹ vài hạt, thấy đỗ mềm bở không còn cứng, đầu ngón tay tiết bột mịn thế này là được nha . Cho đỗ còn nóng vào cối, nóng hổi vừa giã nha.Giã thật đều tay đến khi đỗ nhuyễn mịn.

Xôi vò - một món ngon đỉnh cao của ẩm thực Hà Nội cho ngày rằm thanh tịnh - Món ngon Miền Bắc Món ngon Hà Nội Món ngon 3 Miền

Xong xuôi mình nắm chặt tay thành từng “quả” đỗ xanh chắc nịch. Dùng dao sắc bào thật mỏng quả đỗ sao cho kín mặt gạo.

Xôi vò - một món ngon đỉnh cao của ẩm thực Hà Nội cho ngày rằm thanh tịnh - Món ngon Miền Bắc Món ngon Hà Nội Món ngon 3 Miền

Vò lần một thật nhẹ tay cho đỗ trộn đều với nếp, nếp khô ráo tơi ra.
Cứ rắc dần từng chút đỗ, vò dần từng phần gạo sẽ giúp gạo tơi mọng từng hạt và không lo bị vón cục.

Trút gạo vào xửng thôi! Tạo các lỗ thông hơi cho ra dẻ huyền bí, trận đồ này nọ. Thật ra là đem “sauna” mọi thứ với lửa một – hay còn gọi là đồ xôi =)))

Xôi vò - một món ngon đỉnh cao của ẩm thực Hà Nội cho ngày rằm thanh tịnh - Món ngon Miền Bắc Món ngon Hà Nội Món ngon 3 Miền

Đồ thêm dăm bảy phút cho xôi chín cỡ 80% thì xới tơi.

Tới đây thì nhanh tay trút xôi ra nia tre rồi dàn đều cho nguội bớt.

Trộn đường khi xôi vẫn còn nóng ấm, lúc này đường sẽ tan và ngấm vào các hạt xôi tạo nên một lớp “keo” mỏng bám đỗ.

Xôi vò - một món ngon đỉnh cao của ẩm thực Hà Nội cho ngày rằm thanh tịnh - Món ngon Miền Bắc Món ngon Hà Nội Món ngon 3 Miền

“Quả” đỗ còn lại bạn cũng bào mỏng lên kín mặt xôi như bước đầu.

Tiếp tục vò lần hai nhẹ tay cho đỗ quyện lại cùng xôi.
Nhớ là vò nhẹ tay thôi nhá, vò cả những phần xôi còn vón hạt.

Xôi vò - một món ngon đỉnh cao của ẩm thực Hà Nội cho ngày rằm thanh tịnh - Món ngon Miền Bắc Món ngon Hà Nội Món ngon 3 Miền

Xôi vò rưới mỡ gà là ngon nhất!

Chia phần xôi mới vò vào 2 tầng xửng rồi tiếp tục đồ xôi với lửa hai.
Lửa hai sẽ đồ xôi trong 10 phút để xôi chín sâu hoàn toàn, để lâu cũng khỏi lo lại gạo hay sượng hạt.

Ngày bé, bọn trẻ con chúng mình thấy bà thổi xôi là sốt ruột lắm, vì đồ những tận 2 lần mà bụng thì đói.
Sau lớn nhận ra, một món ăn cầu kỳ trong từng công đoạn luôn luôn mang lại hương vị tuyệt vời và thơm ngon tới mức khó quên, ai đi xa cũng nhớ.

Xôi vò - một món ngon đỉnh cao của ẩm thực Hà Nội cho ngày rằm thanh tịnh - Món ngon Miền Bắc Món ngon Hà Nội Món ngon 3 Miền

Khi xôi đã chín, lại dùng đũa để xới cho xôi tơi hạt và nguội bớt.
Cuối cùng là vò lần ba nhẹ nhàng để đỗ nhuyễn áo đều vào từng hạt nếp, phần đỗ thừa cũng sẽ rơi ra, xôi mịn mướt không bị bết.

Thành phẩm

Từng hạt xôi bóng, vàng nhẹ đẹp mắt đúng “kim bao ngân”, nghĩa là vàng bọc lấy bạc.
Vàng từ màu của đỗ xanh, chỉ nhẹ nhàng chứ không đậm màu như nghệ, như dành dành. Vàng đỗ ôm lấy bạc là những hạt gạo nếp trắng dẻo thơm, căng tròn tơi ráo.

Xôi vò - một món ngon đỉnh cao của ẩm thực Hà Nội cho ngày rằm thanh tịnh - Món ngon Miền Bắc Món ngon Hà Nội Món ngon 3 Miền

Sửa soạn một mẹt xôi vò ăn cùng chè hoa cau, thưởng thức món quà thanh tao đất trời ban cho.

Xôi vò - một món ngon đỉnh cao của ẩm thực Hà Nội cho ngày rằm thanh tịnh - Món ngon Miền Bắc Món ngon Hà Nội Món ngon 3 Miền

Xúc một miếng xôi chè, cái vị ngọt man mát, độ dẻo thơm của xôi vừa tới.
Ôi sao mà thương mà nhớ!

(Nguồn: Esheep Kitchen)

 

Theo dõi Amthuc247.me trên Google News